Luật tục xưa của người Ê-đê - Lớp 5 - Tuần 24 - Trang 56 - SGK Tiếng Việ...

Tiếng Việt Lớp 5

Quiz

Phép tắc buôn làng - Công bằng, nghiêm minh

Luật tục xưa của người Ê-đê

Tuần 24 - Vì cuộc sống thanh bình

Về cách xử phạt

Chuyện nhỏ thì xử nhẹ, chuyện lớn thì xử nặng; chuyện giữa những người bà con, anh em cũng xử như vậy. Nếu là chuyện nhỏ thì phạt tiền một song, chuyện lớn thì phạt tiền một co. Nếu là chuyện quá sức con người, gánh không nổi, vác không kham thì người phạm tội phải chịu chết.

Về tang chứng và nhân chứng

Phải nhìn tận mặt, phải bắt tận tay kẻ phạm tội; phải lấy được, giữ được gùi, khăn, áo, dao,... của kẻ phạm tội. Phải khoanh một vòng tròn dưới đất, khắc một dấu trên cột nhà; nếu ở trong rừng phải bẻ nhánh cây, khắc dấu vào cây rừng để làm dấu nơi xảy ra sự việc. Phải có bốn năm người hoặc vài ba người có mặt khi việc xảy ra. Mọi người tai đều đã nghe, mắt đều đã thấy. Có như vậy, các tang chứng mới chắc chắn.

Về các tội

- Tội không hỏi mẹ cha: Có cây đa phải hỏi cây đa, có cây sung phải hỏi cây sung, có mẹ cha phải hỏi mẹ cha. Đi rừng lấy củi mà không hỏi cha, đi suối lấy nước mà chẳng nói với mẹ; bán cái này, mua cái nọ mà không hỏi ông già bà cả là sai; phải đưa ra xét xử.

- Tội ăn cắp: Kẻ thò tay ra để đánh cắp của người khác là kẻ có tội. Kẻ đó phải trả lại đủ giá; ngoài ra phải bồi thường gấp đôi số của cải đã lấy cắp.

- Tội giúp kẻ có tội: Kẻ đi cùng đi, bước cùng bước, nói cùng nói với kẻ có tội cũng là có tội.

- Tội dẫn đường cho địch đến đánh làng mình: Kẻ mà địch không đi được thì cõng, địch không ăn được thì mớm, địch không biết thì nói cho biết, làm hàng trăm dân làng bị địch bắt, hàng nghìn dân làng bị địch giết là kẻ có tội lớn. Phải xử kẻ đó bằng dao sắc, gươm lớn và bỏ xác hắn cho diều tha quạ mổ.

— Theo NGÔ ĐỨC THỊNH - CHU THÁI SƠN

Góc Từ Vựng (10 Từ)

Luật tục Những quy định, phép tắc phải tuân theo trong buôn làng, bộ tộc...

Ê-đê Tên một dân tộc thiểu số sống ở vùng Tây Nguyên.

Song, co Các đơn vị tiền cổ của người Ê-đê; hai song bằng một co.

Tang chứng Sự vật, sự việc chứng tỏ hành động phạm tội.

Nhân chứng Người làm chứng, người nhìn thấy sự việc xảy ra.

Trả lại đủ giá Trả lại đủ số lượng và giá trị tài sản đã lấy.

Gùi Vật dụng đan bằng mây, tre, dùng để đựng đồ và mang trên lưng.

Cây đa, cây sung Cách nói hình ảnh chỉ những người lớn tuổi, có uy tín trong buôn làng.

Xét xử Việc xem xét hành vi phạm tội và quyết định hình phạt.

Diều tha quạ mổ Chỉ hình phạt rất nặng nề, chết không được chôn cất tử tế (nghĩa đen).

Nội dung chính

Bài văn ghi lại những quy định nghiêm minh, công bằng trong luật tục xưa của người Ê-đê. Qua đó, ta thấy người Ê-đê từ xưa đã có nếp sống văn minh, tôn trọng cộng đồng và đề cao sự công bằng, trừng trị nghiêm khắc kẻ có tội để bảo vệ cuộc sống yên bình của buôn làng.

Cùng Tìm Hiểu Bài

Câu 1: Người Ê-đê quy định xử phạt như thế nào?

Người Ê-đê xử phạt rất công bằng: chuyện nhỏ xử nhẹ (phạt tiền một song), chuyện lớn xử nặng (phạt tiền một co). Người phạm tội quá nặng có thể phải chịu chết. Ngay cả người thân, anh em cũng xử như vậy.

Câu 2: Hãy kể tên các tội được nhắc đến trong bài?

Các tội được nhắc đến là: Tội không hỏi mẹ cha (thiếu tôn trọng người lớn), Tội ăn cắp, Tội giúp kẻ có tội (bao che), và Tội dẫn đường cho địch đến đánh làng mình (phản bội).

Câu 3: Chi tiết nào cho thấy luật tục rất chú trọng đến bằng chứng?

Luật tục quy định: "Phải nhìn tận mặt, bắt tận tay", phải giữ được vật chứng (gùi, khăn, áo...), phải đánh dấu nơi xảy ra sự việc (khoanh vòng tròn, khắc dấu cây), và phải có nhiều người làm chứng (tai nghe, mắt thấy).

Trắc Nghiệm Vui

Câu 1: "Tang chứng" nghĩa là gì?

Câu 2: Tội nào bị xử nặng nhất trong các tội sau?

🌿 Bài Học Cuộc Sống

"Pháp luật và quy tắc giúp cuộc sống công bằng và bình yên. Sống thượng tôn pháp luật là trách nhiệm của mỗi người."

Liên kết Bài học

Tuần 23: Vì cuộc sống thanh bình

Phân xử tài tình | Chú đi tuần

Tuần 24: Vì cuộc sống thanh bình

Luật tục xưa của người Ê-đê | Hộp thư mật

Tuần 25: Nhớ nguồn

Phong cảnh đền Hùng | Dân chơi đồ cổ | Cửa sông

Village Rules - Fair and Strict

Ancient Ede Laws

Week 24 - For a Peaceful Life

Regarding Punishment

Small matters are judged lightly, large matters are judged heavily; matters between relatives and brothers are judged the same way. If it is a small matter, the fine is one "song"; if it is a large matter, the fine is one "co". If the matter is beyond human endurance, too heavy to carry or bear, the offender must face death.

Regarding Evidence and Witnesses

One must see the face and catch the hand of the offender; one must seize and keep the basket, scarf, shirt, knife, etc., of the offender. A circle must be drawn on the ground, a mark carved on the house pillar; if in the forest, a branch must be broken or a mark carved on a tree to mark the location. There must be four or five people, or at least a few, present when it happens. Everyone's ears must have heard, eyes must have seen. Only then is the evidence certain.

Regarding Crimes

- Crime of not asking parents: If there is a banyan tree, ask the banyan; if there is a fig tree, ask the fig; if there are parents, ask the parents. Going to the forest for wood without asking father, going to the stream for water without telling mother; selling this or buying that without asking the elders is wrong; it must be brought to trial.

- Crime of stealing: He who reaches out to steal from others is guilty. That person must return the full value; additionally, he must pay double the amount of the stolen goods.

- Crime of aiding the guilty: He who walks the same walk, steps the same step, speaks the same speech as the guilty person is also guilty.

- Crime of leading enemies to attack the village: He who carries the enemy if they cannot walk, feeds them if they cannot eat, informs them if they do not know, causing hundreds of villagers to be captured and thousands to be killed, is guilty of a great crime. That person must be executed with a sharp knife and a large sword, and his body left for kites and crows.

— Adapted from NGO DUC THINH - CHU THAI SON

Vocabulary Corner (10 Words)

Customary Law Rules and regulations that must be followed in a village or tribe (Luật tục).

Ede Name of an ethnic minority group living in the Central Highlands (Ê-đê).

Song, co Ancient currency units of the Ede people; two 'song' equal one 'co'.

Physical Evidence Objects or facts that prove a criminal act (Tang chứng).

Witness A person who sees an event happen (Nhân chứng).

Restitution Returning the full quantity and value of what was taken (Trả lại đủ giá).

Back basket Item woven from bamboo/rattan used for carrying things on the back (Gùi).

Banyan/Fig Tree Metaphorical images referring to respected elders in the village (Cây đa, cây sung).

Adjudicate To formally judge and determine punishment (Xét xử).

Left to kites/crows Idiom for severe punishment where the body is left unburied (Diều tha quạ mổ).

Main Idea

The text records the strict and fair regulations in the ancient customary laws of the Ede people. It shows that the Ede have long had a civilized lifestyle, respecting the community and upholding justice, strictly punishing offenders to protect the peaceful life of the village.

Let's Explore

Q1: How do the Ede regulations regarding punishment work?

The Ede punish very fairly: small matters get light punishment (fine of one 'song'), large matters get heavy punishment (fine of one 'co'). Offenders of grave crimes may face death. Even relatives are judged the same way.

Q2: Name the crimes mentioned in the text?

The crimes mentioned are: Not asking parents (disrespect), Stealing, Aiding the guilty, and Leading enemies to attack the village (Treason).

Q3: Which detail shows that the customary law focuses heavily on evidence?

The law states: "Must see the face, catch the hand", must keep the physical evidence (basket, scarf...), must mark the crime scene (circle, tree mark), and must have multiple witnesses (ears heard, eyes saw).

Fun Quiz

Q1: What does "Physical Evidence" mean?

Q2: Which crime receives the heaviest punishment?

🌿 Life Lesson

"Laws and rules help keep life fair and peaceful. Respecting the law is everyone's responsibility."