Chữ nghĩa trong văn miêu tả - Lớp 5 - Tuần 16 - Trang 160 - SGK Tiếng Vi...

Tiếng Việt Lớp 5

Quiz

Nghệ thuật quan sát và sáng tạo

Chữ nghĩa trong văn miêu tả

Tuần 16 - Giữ lấy màu xanh

Trong miêu tả, người ta thường hay so sánh. So sánh thì vô cùng:

Cậu ta mới chừng ấy tuổi mà trông như một cụ già.

Đấy là so sánh người với người. Có khi so sánh người với các con vật:

Trông anh ta như một con gấu.

Có khi so sánh người với cây, với hoa:

Cô gái vẻ mảnh mai, yểu điệu như một cây liễu.

Có trường hợp người viết lấy nhỏ để so sánh với to:

Con rệp to kềnh như một chiếc xe tăng.

Có khi làm ngược lại:

Con lợn béo như một quả sim chín; Trái đất đi như một giọt nước mắt giữa không trung.

So sánh thường đi kèm nhân hoá. Người ta có thể so sánh, nhân hoá để tả bên ngoài:

Con gà trống bước đi như một ông tướng; Nắm lá đầu cành xoè ra như một bàn tay.

So sánh và nhân hoá để tả tâm trạng:

Dòng sông chảy lặng lờ như đang mải nhớ về một con đò năm xưa.

Miêu tả một em bé hoặc một chú mèo, một cái cây, một dòng sông mà ai cũng miêu tả giống nhau thì không ai thích đọc. Vì vậy, ngay trong quan sát để miêu tả, người viết phải tìm ra cái mới, cái riêng. Nhìn một bầu trời đầy sao, Huy-gô thấy nó giống như một cánh đồng lúa chín, ở đó người gặt đã bỏ quên lại một cái liềm con là vành trăng non. Mai-a-cốp-xki thì lại thấy những ngôi sao kia như những giọt nước mắt của người da đen. Còn đối với Ga-ga-rin thì những vì sao là những hạt giống mới mà loài người vừa gieo vào vũ trụ. Ba hình ảnh cánh đồng lúa chín, những giọt nước mắt, những hạt giống mới rất khác nhau, nhưng đều đúng và đều hay. Và rất riêng, rất mới. Miêu tả cây cối, có nhà văn thấy chúng giống như những con người đang đứng tư lự (vì trời lặng gió), có nhà văn lại thấy chúng tựa những con ngựa đang phi nhanh, bờm tung ngược (vì đang có gió thổi rất mạnh), có nhà văn lại bảo chúng là những cái lồng chim của thiên nhiên, trong mỗi cái lồng có những con chim đang nhảy, đang chuyền... Không có cái mới, cái riêng thì không có văn học. Tôi xin được nói thêm: phải có cái mới, cái riêng bắt đầu từ sự quan sát. Rồi sau đó mới đến cái mới, cái riêng trong tình cảm, trong tư tưởng.

— Theo PHẠM HỔ

Góc Từ Vựng (10 Từ)

Miêu tả Dùng ngôn ngữ làm cho người đọc hình dung được sự vật, sự việc.

So sánh Đối chiếu hai hay nhiều sự vật để thấy sự giống nhau hoặc khác nhau.

Nhân hoá Làm cho đồ vật, cây cối, con vật... có những suy nghĩ, tình cảm như con người.

Mảnh mai Dáng vẻ nhỏ nhắn, thon thả, gợi cảm giác nhẹ nhàng.

Yểu điệu Dáng vẻ mềm mại, thướt tha, duyên dáng (thường nói về phụ nữ).

Tư lự Vẻ mặt đăm chiêu, đang mải suy nghĩ, lo toan điều gì đó.

Quan sát Xem xét, để ý kỹ càng để nhận biết đặc điểm của sự vật.

Sáng tạo Tìm tòi, làm ra những cái mới mẻ, chưa từng có.

Liên tưởng Từ một sự vật, hiện tượng đang thấy mà nghĩ đến những điều có liên quan.

Độc đáo Có những nét riêng biệt, đặc sắc, khác hẳn với những cái bình thường.

Nội dung chính

Bài văn khuyên chúng ta khi miêu tả phải biết quan sát tinh tế để tìm ra cái mới, cái riêng của sự vật. Đồng thời, cần biết sử dụng các biện pháp nghệ thuật như so sánh, nhân hóa để bài văn thêm sinh động và hấp dẫn.

Cùng Tìm Hiểu Bài

Câu 1: Bài văn nhắc đến hai biện pháp nghệ thuật nào thường dùng trong miêu tả?

Bài văn nhắc đến hai biện pháp nghệ thuật chính là so sánh và nhân hóa.

Câu 2: Các nhà văn Huy-gô, Mai-a-cốp-xki và Ga-ga-rin đã miêu tả những ngôi sao như thế nào?

• Huy-gô: So sánh bầu trời sao như cánh đồng lúa chín, trăng non như cái liềm bỏ quên.
• Mai-a-cốp-xki: So sánh những ngôi sao như những giọt nước mắt của người da đen.
• Ga-ga-rin: So sánh những vì sao như những hạt giống mới mà loài người gieo vào vũ trụ.

Câu 3: Theo tác giả, điều quan trọng nhất để viết văn miêu tả hay là gì?

Điều quan trọng nhất là phải tìm ra cái mới, cái riêng. Cái mới, cái riêng đó phải bắt đầu từ sự quan sát tinh tế của người viết.

Trắc Nghiệm Vui

Câu 1: Theo bài đọc, muốn miêu tả hay thì cần tránh điều gì?

Câu 2: Ga-ga-rin đã so sánh những vì sao với cái gì?

🌿 Bài Học Cuộc Sống

"Mỗi người đều có một đôi mắt riêng để nhìn thế giới. Hãy trân trọng cái nhìn độc đáo và sự sáng tạo của chính mình."

Liên kết Bài học

Tuần 15: Giữ lấy màu xanh

Buôn Chư Lênh đón cô giáo | Về ngôi nhà đang xây | Công nhân sửa đường

Tuần 16: Giữ lấy màu xanh

Thầy thuốc như mẹ hiền | Thầy cúng đi viện | Chữ nghĩa trong văn miêu tả | Vương quốc xanh

Tuần 17: Giữ lấy màu xanh

Ngu công xã Trịnh Tường | Người mẹ của 51 đứa con

The art of observation and creativity

Words in Descriptive Writing

Week 16 - Preserving the Green

In descriptive writing, people often use comparisons. Comparisons are endless:

He is only that age but looks like an old man.

That is comparing a person to a person. Sometimes people are compared to animals:

He looks like a bear.

Sometimes people are compared to trees or flowers:

The girl looks slender and graceful like a willow tree.

There are cases where writers use something small to compare with something big:

The bedbug is huge like a tank.

Sometimes the reverse is done:

The pig is fat like a ripe sim fruit; The earth hangs like a tear in the sky.

Comparison often goes with personification. People can use comparison and personification to describe appearance:

The rooster walks like a general; The bunch of leaves at the branch tip spreads out like a hand.

Comparison and personification to describe mood:

The river flows quietly as if busy remembering a ferry boat from years ago.

If everyone describes a baby, a cat, a tree, or a river in the same way, no one will like to read it. Therefore, right from observation to description, the writer must find something new, something unique. Looking at a starry sky, Hugo saw it resembling a ripe rice field where the reaper left behind a small sickle, which was the crescent moon. Mayakovsky saw those stars as the tears of Black people. As for Gagarin, the stars were new seeds that humanity had just sown into the universe. Three images: a ripe rice field, tears, new seeds are very different, but all are correct and beautiful. And very unique, very new. Describing trees, some writers see them as people standing pensively (because the air is still), others see them like galloping horses with manes flying back (because a strong wind is blowing), others say they are nature's birdcages, with birds hopping inside each cage... Without something new and unique, there is no literature. I would like to add: the new and unique must start from observation. Then comes the new and unique in feeling and thought.

— Adapted from PHAM HO

Vocabulary Corner (10 Words)

Description Using language to make the reader visualize objects or events (Miêu tả).

Comparison Contrasting two or more things to show similarities or differences (So sánh).

Personification Giving human thoughts and feelings to objects, plants, or animals (Nhân hoá).

Slender Thin and delicate in appearance (Mảnh mai).

Graceful Having a soft, elegant, and feminine appearance or movement (Yểu điệu).

Pensive Looking thoughtful, often with some worry or sadness (Tư lự).

Observation Looking closely to recognize details and characteristics (Quan sát).

Creativity The ability to make new things or think of new ideas (Sáng tạo).

Association Thinking of one thing based on seeing another related thing (Liên tưởng).

Unique Being the only one of its kind; unlike anything else (Độc đáo).

Main Idea

The text advises us that when describing, we must observe subtly to find the new and unique aspects of the object. At the same time, we need to use artistic methods such as comparison and personification to make the writing vivid and attractive.

Let's Explore

Q1: What two artistic methods does the text mention for descriptive writing?

The text mentions two main artistic methods: comparison and personification.

Q2: How did Hugo, Mayakovsky, and Gagarin describe the stars?

• Hugo: Compared the starry sky to a ripe rice field, and the crescent moon to a forgotten sickle.
• Mayakovsky: Compared the stars to the tears of Black people.
• Gagarin: Compared the stars to new seeds sown by humanity into the universe.

Q3: According to the author, what is most important for good descriptive writing?

The most important thing is to find something new and unique. This must start from the writer's subtle observation.

Fun Quiz

Q1: According to the text, what should be avoided for good description?

Q2: What did Gagarin compare the stars to?

🌿 Life Lesson

"Everyone has their own eyes to see the world. Cherish your unique perspective and creativity."