Thái sư Trần Thủ Độ - Lớp 5 - Tuần 20 - Trang 15 - SGK Tiếng Việt 5 Tập 2

Tiếng Việt Lớp 5

Quiz

Bậc khai quốc công thần chí công vô tư

Thái sư Trần Thủ Độ

Tiếng Việt Lớp 5 - Tuần 20

Trần Thủ Độ là người có công lập nên nhà Trần, lại là chú của vua và đứng đầu trăm quan, nhưng không vì thế mà tự cho phép mình vượt qua phép nước.

Có lần, Linh Từ Quốc Mẫu, vợ ông, muốn xin riêng cho một người làm chức câu đương. Trần Thủ Độ bảo người ấy :

- Ngươi có phu nhân xin cho làm chức câu đương, không thể ví như những câu đương khác. Vì vậy, phải chặt một ngón chân để phân biệt.

Người ấy kêu van mãi, ông mới tha cho.

Một lần khác, Linh Từ Quốc Mẫu ngồi kiệu đi qua chỗ thềm cấm, bị một người quân hiệu ngăn lại. Về nhà, bà khóc :

- Tôi là vợ thái sư mà bị kẻ dưới khinh nhờn.

Ông cho bắt người quân hiệu đến. Khi nghe anh ta kể rõ ngọn ngành, ông bảo :

- Ngươi ở chức thấp mà biết giữ phép nước như thế, ta còn trách gì nữa !

Nói rồi, lấy vàng, lụa thưởng cho.

Trần Thủ Độ có công lớn, vua cũng phải nể. Có viên quan vào chầu vua, tâu :

- Bệ hạ còn trẻ mà thái sư chuyên quyền, không biết rồi xã tắc sẽ ra sao.

Vua đem viên quan đến gặp Trần Thủ Độ. Ông trầm ngâm suy nghĩ rồi tâu :

- Quả có chuyện như vậy. Xin Bệ hạ quở trách thần và ban thưởng cho người nói thật.

Theo ĐẠI VIỆT SỬ KÍ TOÀN THƯ

Góc Từ Vựng (10 Từ)

1. Thái sư Chức quan đứng đầu triều đình thời xưa.

2. Câu đương Chức vụ nhỏ ở xã, giữ việc bắt bớ, áp giải người có tội.

3. Kiệu Ghế ngồi có mái che, có đòn khiêng do người khiêng.

4. Quân hiệu Chức quan võ cấp thấp.

5. Xã tắc Đất nước, giang sơn, nhà nước.

6. Thượng phụ Cách gọi tôn kính dành cho người có công lớn như cha vua.

7. Chuyên quyền Nắm mọi quyền hành và tự ý quyết định theo ý mình.

8. Phép nước Các quy tắc, luật lệ của quốc gia.

9. Khinh nhờn Thái độ coi thường, không tôn trọng người bề trên.

10. Can gián Khuyên bảo người bề trên dừng làm điều sai trái.

Nội dung chính

Ca ngợi Thái sư Trần Thủ Độ là người chính trực, liêm khiết, luôn đặt lợi ích quốc gia và phép nước lên trên tình riêng, dù ở địa vị cao vẫn biết lắng nghe và tôn trọng những người nói thật.

Cùng Tìm Hiểu Bài

Câu 1: Cách xử lý của ông với người xin chức "câu đương" cho thấy điều gì?

Cho thấy sự nghiêm minh, không chấp nhận việc dùng quan hệ cá nhân để mua bán chức tước. Ông dùng hình phạt "chặt ngón chân" để cảnh báo kẻ dựa dẫm quyền thế.

Câu 2: Tại sao ông lại thưởng cho người quân hiệu đã ngăn kiệu phu nhân?

Vì người quân hiệu đó đã làm đúng chức trách, biết giữ gìn phép nước dù đối diện với vợ của người quyền lực nhất triều đình. Điều này cho thấy Trần Thủ Độ rất trọng luật pháp.

Câu 3: Câu chuyện cuối bài cho thấy đức tính gì đặc biệt của ông?

Đó là sự khiêm nhường, dám nhìn nhận khuyết điểm của bản thân và khuyến khích những lời nói thật, dù lời nói đó có thể ảnh hưởng đến danh tiếng của mình.

Trắc Nghiệm Vui

Câu 1: Trần Thủ Độ đã thưởng gì cho người quân hiệu làm đúng phép nước?

Câu 2: Câu "Pháp bất vị thân" (Luật pháp không nể người nhà) phù hợp nhất với câu chuyện nào?

🕯️ Suy ngẫm

"Pháp bất vị thân" - Luật pháp không nể nang người nhà. Trần Thủ Độ đã để lại bài học ngàn đời về sự công tâm cho những người làm lãnh đạo.

Hành trình học tập

Tuần 19 Người công dân

Người công dân số Một Nguyễn Trung Trực Người công dân số Một (tt)

Tuần 20 Người công dân

Thái sư Trần Thủ Độ (Hiện tại)

Người tài trợ đặc biệt Cánh cam lạc mẹ

Tuần 21 Người công dân

Trí dũng song toàn Tiếng rao đêm

The Foundation Pillar of the Tran Dynasty

Grand Preceptor Tran Thu Do

Week 20 - Citizenship

Tran Thu Do was the founder of the Tran Dynasty and the most powerful official, but he never allowed himself to violate national laws for personal reasons.

Once, his wife requested a low-ranking position for a man. Tran Thu Do told the man: "Because you were recommended by the Lady, you are not like other officials. Thus, your toe must be cut off to distinguish you." The man begged for mercy, and the Preceptor forgave him, teaching a lesson about nepotism.

Later, his wife complained that a low-ranking guard had disrespected her by blocking her palanquin in a forbidden area. Tran Thu Do summoned the guard, heard his truthful explanation, and rewarded him with gold and silk for strictly upholding the law despite pressure from authority.

When an official warned the young King that Tran Thu Do was becoming too autocratic, the King brought the official to face the Preceptor. Tran Thu Do reflected and said: "It is true. I request Your Majesty to reprimand me and reward the man for telling the truth."

Vocabulary Corner (10 Words)

1. Grand Preceptor The highest-ranking advisor to the King.

2. State Laws The rules and regulations of the nation.

3. Nepotism Favoring relatives or friends in job appointments.

4. Autocratic Taking total power and control without consulting others.

5. Integrity The quality of being honest and having strong moral principles.

6. Reprimand A formal expression of disapproval.

7. Palanquin A covered litter for one passenger, carried on poles.

8. Disrespect Lack of respect or courtesy.

9. Truthful Honest; telling the truth.

10. Accountability The obligation of an individual to account for their activities.

Main Lesson

The story celebrates the integrity of Tran Thu Do, who placed national interest above personal ties and respected those who dared to tell the truth.

Let's Explore

Q1: What does his reaction to the nepotism request show?

It shows his strict adherence to rules. He didn't allow personal relationships to influence official appointments, even warning the man with a harsh "toe-cutting" condition.

Q2: Why did he reward the guard who blocked his wife?

Because the guard correctly enforced the King's law despite the Lady's high status. This proves Tran Thu Do valued the law above his family's pride.

Q3: What character trait is revealed in the final story?

Humility and honesty. He admitted his mistakes and encouraged others to speak the truth, even when it criticized his own power.

Fun Quiz

Q1: What reward did the guard receive for following the law?

Q2: Which story best illustrates the proverb "Justice knows no relatives"?

🌿 Reflection

True leadership is not about power, but about the courage to uphold justice even when it hurts oneself.