Cái cối tân - Lớp 4 - Tuần 14 - Bài 3

Người bạn thân thiết của tuổi thơ và làng quê

Cái cối tân

Tuần 14 - Tiếng sáo diều

"Cái cối xinh xinh xuất hiện như một giấc mộng, ngồi chễm chệ giữa gian nhà trống."

U gọi nó là cái cối tân. Cái vành, cái áo đều làm bằng nan tre. Hai cái tai nó bằng tre già màu nâu. Mỗi tai có một cái lỗ tròn xoe. Lúc nào, tai cũng tỉnh táo để nghe ngóng. Cối có hai hàm răng bằng gỗ dẻ. U gọi là dăm. Răng nó nhiều, ken vào nhau. Vậy nên, người ta nói "chật như nêm cối". Nói đến cối lại phải nói đến cần. Cái cần dài bằng tre đực vàng óng. Đầu cần là củ tre, có cái chốt. Cái chốt bằng tre mà rắn như đanh, móc vào tai cối. Từ chỗ tay cầm có cái thừng buộc vào xà nhà. Đẩy đi kéo lại, cối kêu ù ù.

Chọn được ngày lành tháng tốt, u đong một gánh thóc vàng ươm về. Đổ vào lòng cối, u xay thử. Từ xung quanh cối, gạo lẫn trấu chảy xuống vành rào rào như mưa. U vốc ra một nắm, tãi ra, thổi phù phù. Cả vốc gạo chỉ lỏi một vài hạt thóc. U gật đầu nói: "Cối tuy mới, chửa thuần nhưng mà nó xay được thế này là nhất đấy!"

Cứ thế ngày lại ngày qua, đêm đêm tôi xay lúa với u. Đêm đêm tiếng cối ù ù vui cả xóm... Cái cối xay cũng như những đồ dùng đã sống cùng tôi - cái võng đay, cái chiếu manh, cái mâm gỗ, cái giỏ cua, cái chạn bát, cái giường nứa... - tất cả, tất cả chúng nó đều cất tiếng nói: "Chúng tôi được sống cùng với tuổi thơ anh. Chúng tôi hoàn toàn không muốn nhờ vả anh cái gì. Chúng tôi chỉ muốn theo dõi từng bước anh đi..."

— Theo DUY KHÁN

Góc Từ Vựng (10 Từ)

Tân Mới (từ Hán Việt). Cối tân là cái cối mới.

Nêm Mảnh cứng, nhỏ dùng để chêm vào chỗ hở cho chặt.

Lỏi Sót lại một ít trong số những cái đã được chọn hoặc loại bỏ.

Chửa Chưa (cách nói ở một số địa phương Bắc Bộ).

Thuần Quen việc, hoạt động trơn tru, không còn lạ lẫm.

Nan tre Thanh tre nhỏ, mỏng dùng để đan lát.

Gỗ dẻ Loại gỗ cứng, bền, thường dùng làm công cụ.

Vàng ươm Màu vàng sáng rực rỡ, no ấm (thường tả lúa, thóc).

Trấu Vỏ ngoài của hạt thóc, tách ra khi xay.

Chễm chệ Ngồi ở tư thế vững vàng, đường hoàng, bệ vệ.

Nội dung chính

Bài văn tả cái cối xay lúa mới (cái cối tân) và hoạt động xay lúa của hai mẹ con. Qua đó, tác giả bày tỏ tình cảm yêu mến, gắn bó với những đồ vật thân thuộc trong gia đình và kỷ niệm tuổi thơ êm đềm.

Cùng Tìm Hiểu Bài

Câu 1: Cái cối tân được làm từ những vật liệu gì?

Cái vành, cái áo làm bằng nan tre; hai tai bằng tre già; răng cối bằng gỗ dẻ; cần cối bằng tre đực; chốt bằng tre.

Câu 2: Hình ảnh cái cối xay lúa tượng trưng cho điều gì?

Nó tượng trưng cho sự no ấm, sự cần cù lao động và những kỷ niệm êm đềm của tuổi thơ bên người mẹ.

Câu 3: Câu kết bài nhân hóa các đồ vật để nói lên ý gì?

Các đồ vật muốn nói chúng là những người bạn thân thiết, luôn gắn bó, theo dõi và ủng hộ tác giả trưởng thành mà không đòi hỏi đền đáp.

Thử Tài Trí Nhớ

Câu 1: U của tác giả khen cái cối tân như thế nào?

Câu 2: Ngoài cái cối, tác giả còn nhắc đến những đồ vật nào?

Hành trình học tập

Tuần 13 Có chí thì nên

Người tìm đường lên các vì sao Văn hay chữ tốt

Tuần 14 Tiếng sáo diều

Chú Đất Nung Chú Đất Nung (Tiếp theo)

Cái cối tân (Đang xem)

Tuần 15 Tiếng sáo diều

Cánh diều tuổi thơ Tuổi Ngựa Chiếc xe đạp của chú Tư